Industriele branders en energie-efficientie op maat

Hoe komt een land dat kansspelen lange tijd vooral wilde begrenzen uiteindelijk tot een open, vergund online aanbod? Die vraag verklaart veel over de huidige Nederlandse markt. Dit artikel loopt langs de wetgeving, de rol van de toezichthouder, de beschermingsmiddelen en de belasting, en laat zien hoe de overgang van verbieden naar reguleren in de praktijk verliep en wat dat voor spelers en aanbieders betekent.

Wat de Wet op de kansspelen regelt

De Wet op de kansspelen uit 1964 vormt al decennia het kader voor kansspelen in Nederland. De wet gaat uit van een verbod, tenzij een vergunning is verleend. Vergunningen en toezicht vormen dus de kern van het stelsel, en de latere wijzigingen bouwen daar steeds op voort. Wie de actuele regels wil begrijpen, begint dus bij dit grondprincipe.

Begrippen uit de geschiedenis: monopolie en vergunning

Twee begrippen komen in de geschiedenis van de kansspelen steeds terug. Een monopolie betekent dat een partij het uitsluitende recht heeft om een bepaald aanbod te doen, meestal onder toezicht van de overheid. Een vergunning is een toestemming om onder voorwaarden aan te bieden wat anders verboden zou zijn. Hoe het huidige online aanbod zich presenteert, laat bijvoorbeeld de site zien. Het stelsel verschoof in Nederland van het eerste naar het tweede model, in elk geval voor online aanbod, en een vergunning stelt eisen aan de houder, zoals vestiging in de EU of de EER.

De rol van de toezichthouder in de geschiedenis

De Kansspelautoriteit (KSA) werd op 1 april 2012 opgericht en nam de taken over van het College van toezicht op de kansspelen, dat sinds 1 januari 1996 bestond. De autoriteit verleent vergunningen, houdt toezicht op de naleving van de regels, kan handhavend optreden en geeft informatie aan spelers en aanbieders. Sinds 1 januari 2016 is de KSA daarnaast toezichthouder op de Wwft, de wet die het witwassen en de financiering van terrorisme tegengaat. Met de komst van de Wet Koa kwamen er taken bij, zoals het beoordelen van vergunningsaanvragen voor online aanbod en het toezicht op de bescherming van spelers. De autoriteit publiceert bovendien de Kansspelwijzer, het officiele overzicht van verleende vergunningen.

Bescherming van spelers als rode draad

Bescherming van spelers loopt als rode draad door de moderne regelgeving. Het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen (CRUKS) maakt het mogelijk om zichzelf voor minimaal zes maanden uit te sluiten bij alle legale aanbieders, online en offline, en aanbieders moeten CRUKS sinds 1 oktober 2021 raadplegen voordat zij iemand toelaten. Daarnaast gelden sinds 1 oktober 2024 limieten voor nieuwe spelers: een stortingslimiet van maximaal 350 euro per maand, en 150 euro voor spelers tot 24 jaar. Beide instrumenten laten zien dat bescherming is ingebouwd.

Belasting op kansspelen in historisch perspectief

Aanbieders betalen kansspelbelasting over hun opbrengsten. Het tarief bedraagt 34,2 procent sinds 1 januari 2025 en 37,8 procent sinds 1 januari 2026, en de belasting wordt betaald door de aanbieder. Voor spelers geldt dat een uitkering van een vergunde aanbieder niet belast is. Het tarief is dus een last voor de aanbieder en niet voor de speler.

Het ontstaan van de Wet kansspelen op afstand

De Wet kansspelen op afstand, kortweg Wet Koa, trad op 1 april 2021 in werking. Zij schept het kader voor een vergund online aanbod en maakte het mogelijk om vergunningen te verlenen. De eerste vergunningen volgden op 1 oktober 2021, waarmee de markt formeel opende voor aanbieders met een vergunning.

De belangrijkste momenten in een overzicht:

Moment
Gebeurtenis
Betekenis

1964	Wet op de kansspelen	Verbod met vergunningplicht als uitgangspunt
1 april 2012	Oprichting van de KSA	Een toezichthouder voor vergunningen en handhaving
1 april 2021	Wet Koa in werking	Wettelijk kader voor online aanbod
1 oktober 2021	Eerste vergunningen	Open, vergunde online markt

Een staatsmonopolie en zijn gevolgen

Lange tijd werd het kansspelaanbod in Nederland vooral bepaald door een beperkt aantal partijen met een bijzondere positie. De Staatsloterij heeft een voorganger die in 1726 werd opgericht, met een eerste trekking op 7 oktober 1726 in de Ridderzaal in Den Haag, en geldt als een van de oudste loterijen ter wereld; in 2016 gingen Staatsloterij en De Lotto samen in de Nederlandse Loterij. Holland Casino opende op 1 oktober 1976 het eerste casino in Zandvoort en is nog altijd de enige aanbieder van live tafels in fysieke vestigingen. Een beperkt aanbod maakt toezicht overzichtelijk, maar laat weinig ruimte voor nieuwe aanbieders.

Veranderende maatschappelijke opvattingen

Opvattingen over kansspelen zijn in de loop van de tijd veranderd. Waar de nadruk eerst lag op het tegengaan van kansspelen, verschoof die naar het begeleiden van een bestaande vraag met regels, toezicht en bescherming. Die verschuiving is neutraal te beschrijven: de samenleving erkent dat veel mensen aan kansspelen deelnemen en kiest voor een kader dat die deelname begrenst en transparant maakt.

Uit de praktijk: de overgang naar een vergund online aanbod markeert een verschuiving van verbieden naar reguleren.

De overheid grijpt in: eerste regels

Het stelsel begon met een algemeen verbod: kansspelen zijn verboden, tenzij er een vergunning of ontheffing is. Daaruit ontstond de praktijk van een beperkt aantal vergunninghouders voor loterijen, sportprijsvragen en casino’s. Toezicht, voorwaarden en een heldere afbakening van wie wat mag aanbieden vormden de eerste regels, die tot ver in de volgende decennia leidend bleven. De latere verschuiving naar een vergunningstelsel voor online aanbod bouwt op dezelfde gedachte voort: toestemming is de uitzondering, en daar horen eisen bij.

De opkomst van internet en het buitenlands aanbod

Het internet veranderde het speelveld. Aanbieders buiten Nederland richtten websites in die voor Nederlandse bezoekers bereikbaar waren, ook zonder Nederlandse vergunning. Daarmee ontstond een aanbod dat buiten het zicht van de Nederlandse toezichthouder viel en waarvoor geen Nederlandse beschermingsregels golden. Voor beleidsmakers was dit een reden om te zoeken naar een wettelijk kader dat online aanbod niet langer als randverschijnsel behandelde. Technische ontwikkelingen, zoals de overstap van Flash naar HTML5 en de groei van mobiel internet, maakten online spelen bovendien toegankelijker.

Een open online markt sinds oktober 2021

Sinds de opening van de markt op 1 oktober 2021 kunnen aanbieders met een KOA-vergunning online kansspelen aanbieden. Met de markt kwamen ook de beschermingsregels in werking, en sindsdien zijn de eisen verder uitgebreid, onder meer met regels voor reclame en limieten. De Kansspelwijzer maakt voor iedereen zichtbaar welke aanbieders een vergunning hebben. Zo is het stelsel niet alleen een zaak van toezichthouder en aanbieders, maar ook controleerbaar voor ieder die dat wil nagaan.

Kenmerken van het huidige vergunningstelsel:

• een vergunningplicht voor online aanbod, de KOA-vergunning;
• vestiging van de vergunninghouder in de EU of de EER;
• toezicht en handhaving door de KSA;
• verplichte aansluiting bij CRUKS;
• regels voor reclame en bonussen;
• limieten en sessiemeldingen.

Wat de ontwikkeling zegt over de toekomst

De ontwikkeling van de afgelopen decennia laat zien dat regels meebewegen met technologie en maatschappelijke opvattingen. Het is aannemelijk dat toezicht, bescherming en transparantie ook de komende jaren centraal blijven staan. Welke vorm dat krijgt, hangt af van wat de wetgever beslist en wat de markt zelf laat zien.

Veelgestelde vragen

Sinds wanneer is een vergund online aanbod in Nederland mogelijk?

De Wet kansspelen op afstand trad op 1 april 2021 in werking. De eerste vergunningen werden op 1 oktober 2021 verleend, waarmee de legale online markt openging.

Wat is het verschil tussen de Wet op de kansspelen en de Wet Koa?

De Wet op de kansspelen uit 1964 is het algemene kader met een verbod en een vergunningplicht. De Wet Koa regelt specifiek de kansspelen op afstand, zodat online aanbod onder voorwaarden vergund kan worden.

Sinds wanneer bestaat de Kansspelautoriteit?

De KSA werd op 1 april 2012 opgericht. Zij volgde het College van toezicht op de kansspelen op, dat sinds 1 januari 1996 werkte.

Waar is te zien welke aanbieders een vergunning hebben?

In de Kansspelwijzer op de website van de KSA. Dat is het officiele overzicht van verleende vergunningen voor online kansspelen.

Wanneer opende Holland Casino het eerste casino?

Holland Casino opende op 1 oktober 1976 het eerste casino in Zandvoort. Het bedrijf is in Nederland de enige aanbieder van live tafels in fysieke vestigingen.

Hoe hoog is de kansspelbelasting?

Het tarief is 34,2 procent sinds 1 januari 2025 en 37,8 procent sinds 1 januari 2026. De aanbieder betaalt de belasting; een uitkering van een vergunde aanbieder is voor de speler niet belast.